| Eleni,
ffilm Nadolig S4C oedd yr addasiad hir-ddisgwyliedig
o Martha, Jac a Sianco, gan Caryl Lewis. Y gwˆyn
bennaf dwi ‘di glywed yn ei chylch yw mai ffilm
dywyll, ddigalon yw hi, gyda’r gwylwyr pybyr yn
dadlau nad oes neb eisiau’r fath drasiedi ar ddiwrnod
Nadolig. Ond doedd hynny ddim yn fy mhoeni i. Dwi’n
cofio gwylio’r ffilm arswyd “The Omen”
ar ddydd Nadolig unwaith, ac yn fy nhyb i, gwell ffilm
dda, dywyll, na ffilm sâl, ysgafn.
Rhinwedd
y ffilm hon yn bennaf oedd ei hedrychiad a’i harddull,
a oedd o’r dechrau yn dal sylw ac yn creu awyrgylch
arbennig. Roedd y cyffyrddiadau lleiaf o ran lliw a
golau yn dal naws y nofel yn berffaith; gyda’r
cyfarwyddo goleuedig yn caniatáu i sawl golygfa
ddieiriau fod yn rymus dros ben. Wyneb Sianco yn ffrâm
y ffenest, er enghraifft, neu Martha’n gefnsyth
yn y caffi sgleiniog. Ro’n i’n arbennig
o hoff o’r ffordd y denwyd ein sylw at nifer o
wrthrychau o gwmpas y ty a’r fferm, a rheiny’n
adrodd cyfrolau am hanes y teulu, ac yn rhoi gofod i’r
gwylwyr feddwl am arwyddocâd y pethau bychain
hyn. Roedd presenoldeb y brain hefyd yn gynyddol sinistr
ac effeithiol drwyddi draw.
Ond
fe gollwyd ambell elfen wrth drosglwyddo i’r sgrin.
Nid oedd y ddeialog na’r cymeriadau, er enghraifft,
yn clecian fel y maen nhw o fewn y nofel, ac roedd i’r
cyfan ryw deimlad digyffro, anystwyth, fel pe bai’r
actorion yn gwawdlunio’r cymeriadau, yn hytrach
nag ymdoddi iddyn nhw. Hefyd, roedd cyflymder y naratif
ychydig yn anwastad, yn hercian o un datblygiad i’r
llall heb aeddfedu ar raddfa gynyddol, bwrpasol fel
y mae o fewn tudalennau’r nofel.
27/12/08
Gyda’r
gyfres olaf un o Con Passionate yn tynnu at ei therfyn,
dwi am achub ar y cyfle i sôn am rai o berfformiadau
cofiadwy’r gyfres hon.
Cryfder
Con Passionate yw bod y cyfarwyddo clyfar wedi caniatáu
perfformiadau cynnil wrth nifer o’r actorion.
Hawdd iawn fyddai mynd dros ben llestri, ond mae’r
actorion yn ymatal rhag gwneud, gan osod cywair unigryw.
Parau
gwrthgyferbyniol sydd wedi cynnal y gyfres hon ers y
dechrau. Cyflwynir penboethedd abs?rd Judith, er enghraifft,
fel gwrthbwynt gwych i hunan-fodlonrwydd ei gwˆr,
Andy, gyda pherfformiadau Steffan Rhodri a Beth Robert
weithiau’n arswydus o gredadwy, ac yn ddifrifol-o-ddoniol.
Ffefryn arall gen i yw Toni Caroll, sy’n ddewines
ar ddal anwyldeb lliprynnaidd Glesni, wrth i Glyn (William
Thomas) gyd-chwarae â hi gyda’i ddigrifwch
athrylithgar arferol. Dau gymeriad arall y byddaf yn
hiraethu amdanyn nhw wedi i’r gyfres hon ddod
i ben yw’r anffodus-annwyl Eurof (Matthew Gravelle)
a’r anghofus-ofalus Brian (Phylip Hughes), y naill
a’r llall yn actorion deallus dros ben, sy’n
codi’r creadigaethau comig hyn i lefelau newydd
ac annisgwyl.
Un
o’r portreadau mwyaf effeithiol yw’r un
o berthynas bwyllog Helen (Eiry Thomas) a Pete (Ifan
Huw Dafydd), ac mae’r sefyllfa hon wedi ei phortreadu
gyda’r fath dynerwch nes gwneud i ni werthfawrogi
hyd yn oed eu distawrwydd.
Mae
cymaint mwy i’w ddweud, gan fod bron pob perfformiad
yn wirioneddol arbennig. A dyma sy’n adlewyrchu
cyfraniad y gyfres hon i mi yn fwy ‘na dim byd;
sef bod Siwan Jones wedi creu cymeriadau y gellid eu
portreadu fel rhai o gig a gwaed, cymeriadau a fydd
yn parhau i oleuo ein diwylliant ni ymhell wedi i’r
sgrin fach dywyllu.
13/12/08
Yr
wythnos hon darlledwyd rhifyn arbennig o O Flaen Dy
Lygaid, a fu’n trafod newid hinsawdd yng Nghymru.
Er ein bod yn ymwybodol o’r effeithiau ar draws
y byd, mae’n bosib ein bod yn dueddol o ymbellhau
wrth y pwnc ar adegau, ac angenrheidiol, felly, oedd
cael rhaglen a oedd yn perthnasoli’r mater hwn,
a hynny mewn modd uniongyrchol a holl-wybodus, heb fod
ychwaith yn hunangyfiawn na phregethwrol.
A
dyma’n union a gafwyd, wrth i Iolo ap Dafydd ein
tywys o gwmpas yr ardaloedd trafferthus gyda difrifoldeb
pwrpasol, wrth iddo yntau – a’r gynulleidfa
– ddeffro i’r peryglon sydd yn wynebu Cymru
dros y degawdau a’r canrifoedd sydd i ddod. Cafwyd
hefyd ymdrech i fod yn arbrofol gyda’r cynnwys
- i gael graffiau’n saethu fel rocedi o’r
ddaear, a’r llifddorau’n cael eu hagor mewn
mwy nag un ffordd - a oedd yn effeithiol mewn mannau,
ond yn tynnu oddi ar y cynnwys mewn mannau eraill. Serch
hynny, braf oedd cael amrywiaeth o gyfraniadau pwysig
gan lu o arbenigwyr yn ogystal â chynnwys barn
y rheiny sy’n gorfod wynebu’r broblem o
fewn eu milltir sgwar. Rhagolygon tywyll a gafwyd gan
sawl arbenigydd, ac roedd y diweddglo arswydus rhywsut
yn angenrheidiol er mwyn ennyn trafodaeth bellach ar
y mater argyfyngus hwn.
Ehangwyd
y drafodaeth hon ar Pawb â’i Farn, ac roedd
‘na hefyd fwriad i gynnal rhaglen arbennig o Taro'r
Post ar C2 Radio Cymru ar yr un adeg, gan ddilyn y drafodaeth
stiwdio ac ymuno â hi. Dwi’n ‘sgwennu’r
golofn hon ar nos Fercher, heb allu darogan pa mor llwyddiannus
fu’r arbrawf ‘byw’ hwnnw, ond gan
obeithio mai llifddorau o fath fwy gobeithiol a agorwyd
y tro hwn.
06/12/08
Yr
wythnos hon fe fûm i’n ymweld â chegin
danboeth Casa Dudley, y rhaglen gogyddol boblogaidd
sydd erbyn hyn ar ei thrydedd cyfres. I Ronda, ardal
fynyddig yn nhalaith Málaga, yn Sbaen, y tywyswyd
y cystadleuwyr eleni, gyda’r gwaith camera bendigedig
yn gwneud defnydd gwych o’r lleoliad hafaidd hwnnw,
gan gynnig ffrwydriad celfydd o liw a thirluniau.
Ond
fel yn achos pob rhaglen realiti, mae ôl blinder
ar y gyfres hon bellach, gydag ambell gynhwysyn eisioes
wedi dechrau colli ei flas. Mae Dudley ei hun fel petai
wedi colli amynedd gyda’r seibiau hirion anorfod
sy’n rhaid eu harddel cyn cyhoeddi enwau’r
enillwyr a’r collwyr, ac mae’r rheiny sydd
yn gorfod gadael y gyfres ychydig yn rhy raslon a chwrtais
wrth wneud hynny, o bosib - tra dwi’n ysu iddyn
nhw chwyrlïo i ffwrdd mewn chwip o dymer. Efallai
mai’r ategiad mwyaf bisâr at y rysait eleni
yw ddefnyddio trosleisiau ar gyfer y cogyddion; un troslais
deheuol ac un gogleddol, a’r rheiny yn mynd i
hwyl wrth wneud hynny, gan adrodd y sylwadau mewn arddull
a fyddai’n ddigon derbyniol mewn sgets gomedi,
ond ychydig yn rhyfedd wrth drafod diffygion tomatos
a garlleg...
Emma
Walford sydd wrth y llyw y tro hwn, ac er ei chyflwyno
cynnil a’r adwaith cynnes rhyngddi hi â’r
cystadleuwyr, ry’n ni’n ysu iddi gael mwy
i adweithio ag e - mwy o densiwn, mwy o ffraeo, mwy
o dortillas yn mynd trwy’r to. Ond yn anffodus,
ry’n ni’n gorfod derbyn fod yma griw hynaws
iawn o bobl, heb air drwg i ddweud am ei gilydd - sy’n
wych o beth mewn realiti - ond nid mor ddifyr ar deledu
realiti...
29/11/08
Pur
anaml dwi’n canfod fy hun yn chwerthin yn fy nghwsg,
ond dyna ddigwyddodd wythnos diwethaf ar ôl i
mi wylio’r bennod ddiweddaraf o Con Passionate.
I ddweud y gwir, ro’n i’n chwerthin yr holl
ffordd lan y grisiau, yn chwerthin wrth frwsio fy nannedd,
ac yn dal i chwerthin gymaint ag awr wedi hynny, nes
y bu’n rhaid i’r dyn drws nesa’ guro
ar y wal i ddweud wrtha’ i am roi’r gorau
iddi.
Mae
hi’n faen prawf da i unrhyw gomedi, yn fy nhyb
i, os allwch chi chwerthin pan ry’ch chi’n
gwylio’r rhaglen ar eich pen eich hun. Yn aml
iawn ry’n ni’n mwynhau chwerthin yng nghwmni
rhywun arall - chwerthin ar y ffaith eu bod nhw’n
chwerthin - ond y tro hwn, ro’n i’n rowlio
chwerthin heb orfod profi ‘mod i’n mwynhau
i neb ond myfi fy hun (a’r dyn drws nesa.) Yr
hyn sy’n gwneud y comedi mor arbennig yw bod sgript
Siwan Jones yn cymryd yr agweddau gorau o hiwmor ffarsaidd
a’u gwau o fewn strwythur llawer mwy soffistigedig.
Mae’r cyffyrddiadau yn rhai hynod o glyfar, ac
yn hynod Gymreig, sy’n amrywio o’r gags
gweledol i’r rhai mwy cyfrwys. Ar un llaw, ry’n
ni’n chwerthin wrth weld Judith yn dal par o drôns
i fyny a Brian ar ei bengliniau yn y ty bach, ond ry’n
ni hefyd yn chwerthin wrth glywed Glyn yn gwneud ffws
am y bwrdd yn y bwyty, a’r ffaith bod Pete yn
gwrthod mynd i unman mewn limo pinc.
Ac
yn fwy na hynny, mae yma berfformiadau ardderchog sy’n
cludo’r comedi i’r uchelfannau, ac mi wna
i son am y rheiny, hefyd – unwaith i mi stopio
chwerthin.
22/11/08
Ry’n
ni’n byw mewn oes o ail-becynnu ac ail-frandio,
a dros y misoedd diwethaf, mae nifer o’n rhaglenni
ni wedi cael eu haddurno mewn pob math o ffyrdd er mwyn
rhoi’r argraff mai rhaglenni newydd sbon ydyn
nhw. Fe aeth Chez Dudley yn Casa Dudley, trodd y Noson
Lawen i fod yn Hwylio’r Noson Lawen, fe esblygodd
Bandit i mewn i’w chwaer raglen Nodyn, ac fe aeth
Jonathan yn Eleri ac Eleri yn Rowland ac Eleri. Y diweddaraf
o’r ymdrechion hyn yw Bwrw’r Bar, sy’n
ceisio’n darbwyllo nad y rhaglen Jonathan nac
Eleri na Rowland (na Nigel) mohoni, er ei bod hi’n
cynnwys yr un criw o gyflwynwyr, yr un gwesteion a’r
un gynulleidfa feddw.
Fel
ffan o natur di-chwaeth y rhaglenni blaenorol, ro’n
i’n ddigon parod i dderbyn y rhaglen hon ar ei
thelerau ei hun, sef fel rhaglen ysgafn i ddiddanu cynulleidfa
segur nos Sadwrn. Ond buan iawn y teimlais ‘mod
i’n gwylio ail-ddarllediad, wrth wrando ar Imogen
Thomas yn camddeall pob cwestiwn, Rhydian Roberts yn
esgus chwerthin am yr un hen jocs am X-Factor, a’r
gynulleidfa yn gwichian bob tro y byddai ‘na fymryn
o gerddoriaeth yn seinio. Ond mae ‘na ambell i
elfen newydd – yn hytrach na’r arfer hwyliog
o fynd ‘Ar y Pyst’ – y nod bellach
yw cynnal rhyw ras wyllt i gyffwrdd y rhifau cywir,
sy’n ymdebygu braidd i wers ymarfer corff mewn
ysgol gynradd.
Yn
anffodus, roedd yr adwaith arferol rhwng y cyflwynwyr
ar goll yn y rhaglen hon, gyda phawb - ag eithrio Rowland
Phillips - yn edrych fel eu bod nhw’n ysu am fynd
adre. Efallai’n wir mai ‘Rowland’
sy’n haeddu bachu’r teitl y tro hwn...
15/11/08
Yr
wythnos diwethaf fe ddarlledwyd y bennod gyntaf o’r
gyfres ‘Ista’n Bwl’, ymdrech ddiweddaraf
S4C i fynd i’r afael â’r technegau
uwch-real y mae pob sianel arall wedi eu defnyddio eisioes.
Mae hi’n cael ei hysbysebu’n wyliadwrus
fel ‘drama ysgafn,’ gan osgoi’r gair
cas - comedi - ar bob cyfrif. Os fyddai rhywun yn troi
rownd a dweud ei bod hi’n ddoniol, yna dwi’n
siwr y byddai’r criw cynhyrchu’n barod i
arddel y gair cas, ac i dderbyn unrhyw glod a ddeuai
yn sgil defnyddio’r gair hwnnw. Ond os ‘na
– yna mae hen rwyd ddiogelwch y ‘ddrama
ysgafn’ yno o hyd, gan roi digon o arfogaeth i’r
cynhyrchydd pan fydd angen amddiffyn y rhaglen ar Taro’r
Post.
Ymgais i adlewyrchu’r asbri a’r adwaith
rhwng cymeriadau brith sydd yma, gyda’r sgript
yn cael ei chwblhau ar y diwrnod darlledu er mwyn cadw’r
cynnwys yn ffres. Ond mae angen ychydig mwy o ffresni
na dal copi cyfredol o’r Cymro i fyny at y camera,
neu gwneud degau o gyfeiriadau diflas at Jonathan Ross.
Er bod y syniad yn un difyr ac uchelgeisiol, mae ‘na
hyfdra anhygoel yn perthyn i’r cysyniad bod hi’n
bosib creu sgript sy’n clecian o fewn ychydig
oriau. Ffwndrus ac anystwyth oedd ymdrechion nifer o’r
actorion i fyr-fyfyrio, a dim ond Llion Williams oedd
fel petai wedi sylweddoli nad drama slapstic yn ymdebygu
i ‘9 tan 9’ oedd hon i fod.
Yr unig rhinwedd i raglen fel hon, hyd y gwela i, yw
ei bod hi’n sicr o boblogeiddio ein tafarndai
ni. Nid oherwydd y modd mae’r dafarn leol yn cael
ei phortreadu yn ‘Ista’n Bwl’, ond
am fod y dafarn leol yn ddihangfa llawer difyrrach.
08/11/08
Fe
drawsnewidwyd Dewi Llwyd i ddimensiynau lliwgar yr wythnos
hon, wrth iddo deithio o Gaerdydd i Fangor, nid ar hyd
yr A470 di-enaid, ond ar hyd rhwydwaith o heolydd bras
ar draws America. Nod y daith oedd cael barn bobl honedig-gyffredin
ynghylch etholiad arlywyddol America, etholiad sydd
bellach wedi denu sylw’r byd wrth i ni deithio’n
nes at ddydd y farn, Tachwedd y 4ydd.
Roedd
hi’n rhaglen safonol ar y cyfan, ag iddi naws
fwy ymlaciedig na’r disgwyl – gyda Dewi
Llwyd yn diosg y siwtiau ffurfiol er mwyn cyfweld yn
chwareus mewn crysau haf. Yr unig drueni oedd nad oedd
y daith ddaearyddol yn caniatau amrywiaeth ehangach
o gyfranwyr, gan mai cyfraniadau digon bisâr a
gafwyd ar y cyfan. Dyn o Amlwch gyda mohawk a dryll
oedd yn honni nad oedd Obama’n deall “be
ma’n meddwl i fod yn American,” dynes sy’n
addysgu ei phlant gartref a sydd, fel Palin, yn erbyn
erthyliad, tra bod nifer o’r cyfranwyr yn gwrthod
gwneud penderfyniad y naill ffordd neu’r llall.
I’r pegwn arall, cafwyd stori dorcalonnus tad
a gollodd ei fab, ac oedd yn rhoi ei bleidlais i Obama
er mwyn gwneud yn siwr na fyddai’r rhyfeloedd
anghyfrifol yn parhau.
Fel
rhywun sy’n gefnogwr brwd o Obama, fe fyddwn wedi
gwerthfawrogi dyfnder ehangach i’r drafodaeth,
a llai o bolareiddio, gan ‘mod i’n canfod
fy hun yn gweiddi ar y sgrîn bob hyn a hyn. Ond
dyna ni. Mae’n rhaid derbyn nad oes yr un amrywiaeth
yn perthyn i heolydd America a sydd ‘na i’r
hen A470, ac ymhen yr wythnos, fe fydd yr Unol Daleithiau
wedi troi i ffwrdd o’r briffordd hirfaith hon,
ac wedi mynd ei ffordd ei hun.
01/11/08
Wythnos
o godi hwyl y bu hi’r wythnos hon; wrth i Aled
Sam fynd i fyny’r Afon Nîl, a’r Noson
Lawen i lawr y Fenai. Cafwyd dwy rhaglen bur wahanol
i’w gilydd, wrth rheswm, gydag un yn llawn digrifwch
a difyrrwch, a’r llall yn llawn o jôcs gwael
gan gomedïwyr Cymraeg…
Yr
wyf eisioes wedi sôn am rinweddau rhaglen ‘Yr
Afon’, ac roedd hi’n ddiddorol clywed rhywun
di-Gymraeg yn sôn yn ddiweddar iddynt gael ei
denu at y rhaglen arbennig hon oherwydd safon a chlyfrwch
ei marchnata. Mae hi’n rhaglen ag iddi sglein
arbennig, ac mae hi’n amlwg fod yma dipyn o waith
cynllunio. Gwnaed dewisiadau praff o ran lleoliadau,
gan wneud ymdrech, hefyd, i osod cynnwys y rhaglen mewn
cyd-destun diwylliannol. Roedd rhifyn Aled Sam yn un
o’r goreuon hyd yma, wrth iddo ddilyn llwybr y
Nîl Las o’r Aifft i’w tharddiad ym
mynydd-dir creigiog Ethiopia. Dyma gyflwynydd sy’n
gallu hwylio o raglen i raglen yn ddiffwdan, a braf
gweld iddo gael caniatad i adael Cymru wedi treulio
cyhyd yn crymu dan ei thoeon isel!
Roedd
‘Hwylio’r Noson Lawen’ yn arbrawf
o fath gwahanol. Mae cynulleidfa’r rhaglen hon
mor selog dwi bron yn teimlo y bydden nhw’n dilyn
y Noson Lawen i unrhyw leoliad, mewn unrhyw fodd; boed
hynny ar fws i’r stiwdio, ar gwch i lawr yr afon
neu ar wennol i’r gofod. Braidd yn swreal oedd
y profiad, gydag ymateb y gynulleidfa yn cyrraedd lefelau
newydd o werthfawrogiad boch-goch, ac roedd ‘na
rywbeth rhyfedd iawn am weld Gwibdaith Hen Frân
yn canu ‘Trons Dy Dad’ yn eu siwtiau gwyn,
gyda’r eironi yn raddol ddiflannu i lawr yr afon…
25/10/08
Dwi’n
methu’n lân a phenderfynu ai Salon Imogen
yw’r peth gwaethaf neu’r peth gorau dwi
wedi’i weld ar S4C yn ddiweddar. Ar y naill llaw,
dyma raglen cwbl disylwedd, arwynebol, yn cynnwys yr
elfennau gwaethaf posib o’r diwylliant ‘seleb.’
Ond ar y llaw arall, ro’n i’n canfod fy
hun yn chwerthin yn uchel mewn ambell fan, a dwi heb
wneud hynny ers gweld Dai Jones yn mynd i mewn i bwll
nofio.
‘Tasai’r
rhaglen hon wedi cael ei sgriptio, fe fyddai ‘na
elfennau o athrylith comedïol yn perthyn iddi.
Roedd hi’n amlwg mor fas fyddai’r deunydd
wrth wylio’r hysbyseb, lle y defnyddiwyd y dyfyniad
bachog - “os byddai’n agor account heddiw,
byddai’n cael, like, twenty percent off?”
– er mwyn gwerthu’r rhaglen. Imogen Thomas
yw’r unig ferch dwi erioed wedi’i chlywed
yn defnyddio’r term “rhy gormod” heb
ronyn o eironi, ac sy’n crio oherwydd bod drws
yn rhy fach, a soffa’n rhy fawr. Gwell byth oedd
cyfraniad tosturiol Sioned Mair, gyda’i hwyneb
yn cuddio gwên, ac ymddangosiad ambell aelod o
dim rygbi Cymru a gytunodd i gael triniaeth harddwch
fel ffafr. Chwarae teg i Mike Phillips am gadw ei wyneb
yn ddigon syth i allu esbonio fod ei aeliau ‘plyciedig’
yn sicr o wella ei gyflymder ar y cae.
Mae’n
bosib y byddai cyfres gyfan o anturiaethau Imogen yr
un mor abswrd. Imogen yn trio’i lwc fel cyfreithwraig.
Imogen yn ceisio mynd i Landybie heb weud ie. Imogen
yn ceisio gweithio allan sut i ad-dalu y budsoddiad
o “12K” y gwnaeth hi sôn amdano o
leiaf bum gwaith yn ystod y rhaglen. Ond wedi meddwl,
mae’n bosib iawn y byddai hynny’n “rhy
gormod”…
18/10/08
Dwi
wrth fy modd gydag eithafiaeth S4C – ers misoedd
dwi wedi bod yn teimlo fel ‘mod i’n ail-fyw’r
ddwy flynedd ddiwethaf trwy gyfrwng ail-ddarllediadau
dibendraw, a nawr, dwi’n teimlo fel ‘mod
i’n cael fy ngadael ar ôl gan ddeunydd newydd
sy’n llifo heibio imi ar ras, megis afonydd mwya’r
byd. Ond o leiaf mae’r gyfres ‘Yr Afon’
yn ddogfen sydd yn gwbl wreiddiol ac yn ffres-ei-hagwedd,
gyda’r cyflwynwyr amrywiol yn ategu rhywbeth difyr
bob tro.
Nid
yn unig ry’n ni’n cael ein sbwylio gan ddogfennau
ffeithiol, ond wythnos union wedi Omlet, dyma ni’n
cael addasiad ffilm arall, sef addasiad o stori-sydyn
Caryl Lewis, Y Rhwyd. Cefais fy hudo gan awyrgylch fodern,
ddeinamig y ffilm hon, a oedd yn glyfar, yn graff, yn
dywyll ac yn cynnig rhywbeth gwirioneddol newydd o ran
ei hapêl a’i hedrychiad. Cafwyd cast gwych
– gyda Mali Harries a Rhodri Evan yn cario’r
cyfanwaith. Do’n i ddim yn hollol siwr am ddiweddglo
rhagweladwy’r ffilm, chwaith, am fod y diwedd
‘taclus’ hwnnw yn tynnu oddi ar finiogrwydd
y ffilm rhyw fymryn. Fel yn achos Omlet, efallai bod
angen ail-ystyried sut mae naratif yn gweithio o fewn
fframwaith fwy sinematig, gan fod y cyfrwng gweledol
yn dueddol o gau’r bylchau a osodwyd yno mor fwriadol
a chywrain gan yr awdur.
Ond
roedd y ffilm yn sicr yn argoeli’n dda ar gyfer
dyfodol ein dramâu cyfoes, ac yn enwedig ar gyfer
ffilm arall o eiddo’r awdur – sef Martha,
Jac a Sianco – a fydd yn ymddangos ar y sgrin
fach ymhen dim. Dim ond gobeithio y bydda i wedi llwyddo
i wneud cyfiawnder â’r degau o raglenni
eraill sydd i ddod yn y cyfamser!
11/10/08
Cafwyd
rhaglen ddogfen unigryw yr wythnos hon yn olrhain hanes
Steffan Hughes, a fu’n dywysydd yn y Gemau Paralympaidd.
Fel yr awgryma teitl y ddogfen – Law yn Llaw –
roedd y ffocws ar rol y tywysydd, a’r her a oedd
yn ei wynebu wrth wneud yn siwr fod y rhedwraig ddall,
Tracy Hinton, yn llwyddo yn ei champ. Yn wahanol i nifer
o’r campau eraill, mae rhedwraig ddall yn dibynnu
ar dywysydd i fod yn bâr o lygaid, yn gyd-rhedwr,
ac yn gorff cymesur.
Yr
hyn a lwyddodd i wneud y ddogfen hon yn gofiadwy oedd
gonestrwydd a didwylledd Steffan wrth gyfathrebu â’r
gynulleidfa – a hynny nid yn unig mewn cyfweliadau
huawdl, ffurfiol ond mewn sylwebu personol, ingol-o-onest
i’r camera llaw. Mae’n cymryd math arbennig
o berson i fod mor driw ynghylch ei deimladau o rwystredigaeth
a siomedigaeth, ac roedd cryfder cymeriad Steffan yn
rhoi grym arbennig i’r ddogfen. Roedd yma waith
camera da, hefyd, a oedd yn cynnwys golygfeydd bendigedig,
ac fe osodwyd y golygfeydd hynny o fewn strwythur naratif
clir a phendant.
Nid
yr un fu’r hanes gydag Omlet, serch hynny –
sef addasiad ffilm Nia Medi o’i nofel ddiweddar.
Cryfder y nofel i mi oedd y ffraethineb a’r ffresni
yn y sgwennu, wrth i’r awdur greu darluniau a
chymeriadau trawiadol trwy gyfrwng geiriau. Mae’n
bosib iawn fod trosglwyddo’r naratif i’r
sgrin wedi golygu tynnu’r wyau i gyd allan o’r
fasged a rhoi wy yr un i’r actorion, y criw camera,
y tim cynhyrchu a’r cyfarwyddwr, gan ofyn yn garedig
iddyn nhw beidio a’u gollwng nhw. Ond, yn anffodus,
nid pawb sy’n meddu ar y ddawn o gadw’r
wy-ar-y-llwy…
04/10/08
|
|
|
