|

Archif:
»
Ebrill
- Mehefin 2009
»
Ionawr - Mawrth 2009
»
Hydref - Rhagfyr
2008
»
Gorffennaf - Medi
2008
»
Ebrill - Mehefin
2008
»
Ionawr - Mawrth 2008 |
Mae
Fflur yn golofnydd teledu wythnosol i’r Western
Mail, ac yn ymddangos yng nghylchgrawn penwythnos y
WM.
Darllenwch
ei cholofn diweddaraf yma:

Nid dim ond y Steddfod sydd yn tynnu at ei therfyn heddiw, gan mai hon, yn anffodus, fydd fy ngholofn olaf. Gan fy ‘mod ar fin cychwyn ar gyfnod preswyl yn yr Unol Daleithiau, yr wyf wedi penderfynu ildio fy het adolygydd am y tro. Dwi ddim yn siwr eto sut y wna i ymdopi heb S4C am ddeufis cyfan, nac ychwaith sut y wna i ymdopi gyda teledu Americanaidd am gyfnod mor hir! Ond dyna ni, o leiaf mae ‘na Arlywydd call yno ar hyn o bryd, a Wedi 7 yn ddim mwy na s4/clic i ffwrdd.
Rhaid achub ar y cyfle felly, i ddiolch am gael gofod i drin a thrafod darlledu am chwe mlynedd. Ry’n ni dipyn cyfoethocach o ran ein cynnyrch erbyn hyn, a dwi ‘di gwylio sawl rhaglen na fyddai wedi cymryd fy ffansi fel arall, a chael agoriad llygad yn y fargen. Er fod ‘na fwy o waith i’w wneud eto, dwi wedi cael fy syfrdanu gan safon nifer o’n rhaglenni dogfennol, celfyddydol a cherddorol dros y blynyddoedd, ac wedi cael fy llorio sawl tro gan weledigaeth rymus nifer o’n cyfarwyddwyr a’n cynhyrchwyr.
Yn ail, dwi am ddiolch i chi – y darllenwyr a’r gwylwyr – am eich cefnogaeth. Mae sawl un ohonoch wedi dod ataf i drafod y golofn hon, ac i fynegi eich barn ynghylch y rhaglenni y bûm yn eu trafod. Braf o beth yw teimlo fod y golofn wedi ysgogi trafodaeth, a hyd yn oed dadlau tanbaid ar brydiau! “Fydda i ddim yn cytuno gyda chi bob tro,” yw’r linell fydda i’n clywed yn aml, a da o beth yw hynny, gan fod natur trafodaeth yn dibynnu ar amrywiaeth barn a safbwynt.
Mae ‘na brinder dybryd o adolygwyr yng Nghymru ar hyn o bryd, a dwi’n sylweddoli fy mod wedi cael cyfle unigryw wrth gael sylwebu’n wythnosol fel hyn. A chyda chryn dristwch felly, dwi’n ildio fy het i’r gwynt...
08/08/09

Mae hi bellach yn ddiwrnod cyntaf yr Eisteddfod, ac
am y tro cyntaf eleni, dwi’n ddigon hen i fod
yn ymgymryd â’r sgyrsiau hynny ynghylch
“Steddfod Bala ’97.” Ond dwi ‘di
addo i’n hunan na fydda’ i’n cymharu’r
ddwy Eisteddfod yn ormodol gan ei bod hi ‘mond
yn deg i adael i bob Eisteddfod gael ei blas, ei chymeriad
a’i mwd ei hun.
Mae’n
gyfle hefyd i fwrw golwg ar newidiadau’r byd darlledu
o fewn y ddegawd diwethaf, ac mae’n wych gweld
fod yr arlwy bellach yn annog Cymru gyfan i fwynhau
pob elfen o’r wyl arbennig hon trwy gyfrwng y
sgrin fach. Mae’r Eisteddfod Genedlaethol bellach
mwy fel y gemau Olympaidd, gyda bron gymaint o gampau
a ystumiau, a hanner y cystadleuwyr mewn gwisgoedd yr
un mor aruchel. Mae ‘na sawl naid driphlyg yn
digwydd, a mwy nag un medal yn cael ei rhoi. Dwi ddim
yn siwr pa mor heini yw’r rheiny sy’n cystadlu
cofiwch...
Eisioes
mae sion a sibrydion ar led ynghylch y prif gystadlaethau,
ac wrth weld y ddogfen Saith Bardd, mae’n amlwg
fod y to iau bellach wedi hen etifeddu holl obsesiynau
Eisteddfodol y to hyn. Er ‘mod i’n ffan
o waith sawl un o’r beirdd hyn, braidd yn anghyfforddus
i mi yw’r syniad o ‘Frawdoliaeth’
farddonol – gyda ‘mond un bardd benywaidd
yn eu plith - gan fod hynny ‘mond yn atgyfnerthu
yr un hen werthoedd gwrywaidd, confensiynol. Ond braf
o beth yw gweld cystadlu yn cael ei drafod mor agored
am unwaith, rhywbeth sy’n sicr o godi chwilfrydedd
ynom i weld a fydd un ohonynt yn cipio un o’r
prif wobrau eleni.
Mae
pawb yn gwybod mai llipryn Eisteddfodol y bûm
i erioed, ond rhaid cyfaddef mai gwisg wen arall sydd
gen i ymlaen heddiw. Wrth i chi ddarllen hwn fe fyddaf
i ar y ffordd i’r capel yn fy ffrog briodas, i
seremoni o fath gwahanol iawn!
01/08/09

Roedd
rhifyn olaf yr haf o Uned 5 yn ddigon teimladwy yr wythnos
hon, gan mai dyma rhifyn olaf y gyflwynwraig Mari Løvgreen,
sydd wedi gwneud cryn argraff ers dechrau’r swydd
bum mlynedd yn ôl. Lle y byddai rhaglen ‘deyrnged’
wedi edrych yn eithaf ffuantus a dros ben llestri mewn
sawl achos, roeddwn yn cael yr argraff bod pawb oedd
yn ymwneud â’r rhaglen wirioneddol eisiau
gwneud cyfiawnder â Mari wrth ffarwelio â
hi.
Mae
penderfyniad Mari i adael Uned 5 yn gam dewr a doeth
dros ben, ac fe fyddai Cymru yn sicr ar ei hennill pe
bai mwy o gyflwynwyr yn gallu synhwyro ei bod hi’n
‘amser i fynd’, gan symud ymlaen at sialensau
newydd. Roedd hi’n amlwg wrth weld clipiau cynnar
o yrfa Mari ei bod hi wedi dysgu wrth wneud y swydd
– (yn hytrach na chael ei hyfforddi o flaen llaw)
– a bod hwn wedi bod yn gyfle unigryw, ac annisgwyl
iddi hi. Ac er hynny, neu efallai oherwydd hynny, fe
gawsom ni’r pleser o gael ein difyrru gan un o’r
cyflwynwyr mwyaf naturiol i ymddangos ar ein sianel
ers rai blynyddoedd. Mae hi’n braf meddwl y caiff
rhywun arall nawr gyfle tebyg, a dwi’n mawr obeithio
y bydd modd canfod nid ‘mond cyflwynydd arall,
ond ‘personoliaeth’, sef yr hyn sydd wedi
nodweddu Mari ers iddi gamu ar y sgrin am y tro cyntaf.
Mi
nes i chwerthin lot wrth wylio’r rhaglen olaf
hon, ar hiwmor abswrd Mari, ac ar ei thueddiad i beidio
a chymryd ei hun ormod o ddifrif. Mae unrhywun sydd
wedi bod ar set Uned 5 yn gwybod bod Mari yn union yr
un peth o flaen y camera ag ydy hi tu nôl i’r
camera, ac mae’r diffuantrwydd hwnnw wedi codi
safon Uned 5 dros y blynyddoedd diwethaf. Ond wedi pum
mlynedd o weiddi “Gwenwch, mae’n nos Wener!”
dwi’n meddwl fod Mari Løvgreen yn llwyr
haeddu hawlio’i nos Wener yn ôl...
25/07/09

Yr
wythnos hon, am y tro cyntaf ers meitin, ro’n
i adre ar nos Sadwrn, ac felly nes i fanteisio ar y
cyfle i wylio Côr y Byd o Eisteddfod Llangollen.
Dwi ddim yn gwybod ai fi sydd wedi cyrraedd rhyw oedran
arbennig, neu a yw’r gystadleuaeth hon mor wirioneddol
hynod nes gwneud i chi eisiau hepgor pob un nos Sadwrn
er ei mwyn, ond yn sicr nid oedd modd i fi symud cam
o’m sedd. Dwi’n gwylio cystadlaethau corawl
yn y modd y mae’r rhan fwyaf o bobl yn gwylio
chwaraeon - gan weiddi a chlapio a neidio am yn ail,
ac fel unrhyw gefnogwr chwaraeon da, ro’n i hefyd
yn hollol blwyfol wrth gefnogi Ysgol Gerdd Ceredigion.
Ond
yn sicr mae ‘na rhyw urddas yn perthyn i Eisteddfod
Llangollen sy’n gwbl unigryw yn ein gwlad fach
ni. Ddwy flynedd yn ôl, ro’n i yn yr Eisteddfod,
yn teimlo’n falch i fod ynghanol yr holl amrywiaeth,
ac i deimlo balchder, hefyd, fod ein hiaith ni yn ymddoddi’n
un â degau o ieithoedd a diwylliannau eraill -
a bod Cymru yn cael ei gwerthfawrogi gan ei hymwelwyr.
Dwi yn meddwl ei bod hi’n eithaf arwyddocaol hefyd
mai S4C yw’r unig sianel yng Nghymru sy’n
rhoi sylw teilwng i’r wyl hon - gan ein bod ninnau,
hefyd, fel Cymry Cymraeg, yn gwerthfawrogi lleiafrifoedd
a ieithoedd eraill mewn modd gwbl ddiffuant. Tra bod
BBC Wales yn dangos canlyniadau’r Loteri Cenedlaethol
a Casualty, ry’n ni’n eisioes yn agor drws
ehangach ar y byd, ac mae safon y darllediadau a’r
sylwebaeth yn adlewychu hynny.
Efallai
fod hi’n werth aros mewn ar nos Sadwrn, felly,
‘mond i deimlo fod ein diwylliant ni mewn gwirionedd
yn fwyafrifol wrth uno â lleiafrifoedd a ieithoedd
eraill y byd. Yr unig beth sy’n sbwylio’r
cysyniad eangfrydig yma yw mai côr gwrywaidd o
America a gipiodd deitl Côr y Byd...
18/07/09

Yr
wythnos hon, fe’m lloriwyd yn llwyr gan y rhaglen
‘Cyfrinach Olaf Frida’, sef rhaglen ddogfen
bwerus dros ben yn olrhain hanes marwolaeth (neu lofruddiaeth)
Frida Williams, hen nain y newyddiadurwraig a’r
bardd Karen Owen. Yn wahanol i nifer o raglenni ‘dirgelwch’,
roedd ‘na rhywbeth diffuant yn y modd y cafodd
y stori hon ei hadrodd, ac er mor erchyll a thywyll
yr oedd ambell fanylyn o’r stori, roedd rhywun
yn teimlo fod bwriadau clir Karen yn ein denu’n
reit i grombil y stori, heb wneud i ni deimlo’n
annifyr, a chan hoelio sylw’r gwyliwr yn llwyr
ar yr hanes rhyfeddol yma.
A
hithau’n newyddiadurwraig o fri, ‘does rhyfedd
fod y rhaglen ei hun wedi nodweddu newyddiaduraeth ar
ei orau - dim sentimentaleiddo, dim gor-gyffroi, a chan
strwythuro’r hanes o fewn naratif clir, pwrpasol,
a phob datblygiad yn cael ei ddatgelu ar adegau tyngedfennol,
pwysig. Roedd hi’n amlwg fod Karen yn awyddus
i ymchwilio’n drylwyr i bob elfen o’r stori
ac yn cael ei gyrru gan ffeithiau yn hytrach na dibynnu
ar ddamcaniaethu gwag, a chafwyd hefyd cyfweliadau angenrheidiol
gyda phobl eraill a oedd â chysylltiad â’r
stori, mewn modd sensitif, gan barchu eu preifatrwydd.
Roedd y gwaith camera hefyd yn arbennig o dda - yn drawiadol
ac yn gelfydd, ond mewn ffordd a oedd yn gwbl bwrpasol
ac yn ategu at y cyfanwaith.
Rhag
ofn nad ydych eto wedi gweld y rhaglen hon, wna i ddim
datgelu a fu Karen yn llwyddiannus wrth geisio dod i’r
gwir ai peidio – ond un peth sy’n sicr,
ni fydd modd i neb bellach anghofio am Frida Williams.
Er mai dim ond F. Williams sydd wedi ei nodi ar ei charreg
bedd, mae hi bellach yn gymeriad o gig a gwaed i’r
rhelyw ohonom, a gorchest fawr y rhaglen hon oedd ein
hannog ni i barhau, fel Karen, i ofyn y cwestiynau anodd
ar ei rhan.
11/07/09

Gwyl
Bywyd Gwerin y Smithsonian gafodd y prif sylw ar y cyfryngau
yr wythnos hon, gwyl unigryw yn Washington DC sydd â
Chymru yn ganolbwynt iddi. Cafwyd pob math o sylwadau
– dwl a difrifol – ar bob math o raglenni
dwl a difrifol – ond efallai mai sylw Jon Gower
ar Wedi 7 sydd wedi aros yn fy nghof bennaf, sef bod
yr wyl yn gyfle i ni fel Cymry ddal drych atom ni’n
hunain, a gweld eich hunain – ein dwli a’n
difrifoldeb – mewn ffyrdd newydd sbon. Fel yr
awgrymodd yntau, mae’n bwysig i ni werthfawrogi’r
hyn sydd gennym ni, ond hefyd i gwestiynu elfennau o’n
diwylliant.
Gyda
hynny mewn golwg, roedd y rhifyn Americanaidd o ‘Pawb
a’i Farn’ yn ddifyr dros ben. Nid yn gymaint
oherwydd y cynnwys, ond oherwydd iddi ddod yn amlwg
o’r dechrau mai rhaglen am America oedd hon, trwy
gyfrwng y Gymraeg, yn hytrach na rhaglen am Gymru trwy
lygaid Americanwyr. Ers dechrau’r Smithsonian,
mae’r cyffro wedi troi o gylch y ffaith bod Cymru
yn cael sylw gan America – ond prin iawn yw’r
sylw y mae’r America yma – sef America’r
alltud, America’r rheiny sydd oddi cartref –
yn ei gael gan y Cymry, ac roedd hi’n bwysig i’w
safbwyntiau nhw gael eu clywed. “Pam nad oes mwy
o sylw i Gymru yn America?” gofynnodd un holwr.
Awgrym nifer o Gymry America oedd y dylid gofyn y cwestiwn
hynny yng Nghymru yn gyntaf.
Cafwyd
hefyd y trafodaethau arferol am wleidyddiaeth America,
a chyfle prin i gael safbwynt unigryw y rheiny sydd
wedi bod ynghanol y bwrlwm, y bobl hynny sydd wedi bwrw
pleidlais ac wedi byw o dan lywodraeth George Bush.
Ac er fod ‘na gonsensws fod gan Arlywydd Obama
dipyn o waith i’w wneud cyn profi ei hun yn deilwng
o’r holl glod a’r sylw, mae’n rhaid
i ni gydnabod mai dyma’r her sydd yn ein wynebu
ninnau, hefyd, wedi i wyl y Smithsonian ddod i ben.
04/07/09

|
|